Ontdek deze les om in te zetten op momenten dat je leerlingen vrienden willen maken.

Als groep 8 naar de brugklas gaat, als een leerling gaat verhuizen of zoals nu actueel bij ons op school: als leerlingen in een nieuwe (gecombineerde) klas komen. Dan willen veel leerlingen nieuwe vrienden maken. Wij hebben ouders uitgenodigd om de les Vrienden maken samen met ons te geven: zij vertellen over hun bijzondere vriendschappen.

De leerlingen maken iets dat helpt om nieuwe vrienden te maken. Het is boeiend om te zien hoe de soort oplossingen verandert met de leeftijd van de leerlingen. Kleuters zetten vooral zichzelf centraal. Ze laten iets van zichzelf zien om vrienden aan te trekken. “Dit is een schieter waar je ergens op kan schieten. Dan vindt iemand dat gewoon cool. Dan komt iemand naar me toe”, vertelt Leon (groep 1).

Oudere leerlingen zetten de ander centraal. Ze geven aan wat ze zoeken in een vriend. “Ik vind een kabelbaan superleuk. Doe je mee?”, vertelt Omar (groep 5).

Jarah de Weerdt, Montessori-leerkracht

Meer Kinderboekenweek? Bekijk hier voor groep 1 t/m 4 de les ‘Hoe kun je samen spelen als je anders bent?’ en voor groep 5 t/m 8 de les ‘Hoe kun je groepjes maken waar iedereen blij mee is?’.

In mijn klas (groep 1-2) staat het kosmische thema ‘Zomer – zee en strand’ centraal. Een mooi thema met al dat prachtige weer! Samen met vader Pelle Matla heb ik de ontwerples Schoon water gegeven.

Ouders zitten vol expertise, kennis, enthousiasme en passie

Pelle is journalist en heeft veel expertise op het gebied van duurzaamheid. De les gaat over plastic afval in water. Iets dat je bij ons in Den Haag regelmatig ziet op het strand en bij sloten in de buurt. De kinderen luisteren vol interesse naar de introductie door de ouder. Kinderen zien de ouder als expert en merken dat die meer weet over het onderwerp dan de leerkracht. Daardoor blijft het ook beter hangen bij de kinderen. Ik vind het mooi om ouders op deze inhoudelijke manier te betrekken. Ouders kunnen zo gepassioneerd en enthousiast vertellen over hun expertise.

Echte problemen uit de praktijk die je kunt helpen oplossen

We starten de les in de kring rond de watertafel, waarin ik plastic afval heb gelegd. Pelle gaat in gesprek met de kinderen en laat ze afbeeldingen zien van dieren met plastic in de buik. Dat maakt veel indruk. De ontwerpvraag van de les: Hoe kunnen we zorgen voor schoon water? De kinderen willen graag meedenken over oplossingen. Eerste ideeën borrelen al snel op. Om nog meer verschillende ideeën te krijgen zetten we inspiratiekaarten in; kaarten met een tekening erop van bijvoorbeeld een olifant of een draak. Kinderen vragen zich nu af: Hoe zou een olifant dit oplossen? Hoe zou een draak het doen? Door de inspiratiekaarten te gebruiken stappen de kinderen uit hun eigen belevingswereld. Ze blijven niet hangen in hun eigen bekende ideeën. Ze denken alle kanten op en verzinnen meer originele ideeën.

Kinderen willen vaak nog verder ontwerpen

Na het verzinnen gaan we de ideeën maken. De prototypes testen we uit bij de watertafel. Proberen is voor kleuters heel belangrijk: ze gaan van het startniveau ‘ik bedenk iets’ naar het niveau van ‘werkt het ook?’. Door te maken en proberen zien de kinderen wat niet werkt en krijgen ze nieuwe ideeën. Ook de jongste kleuters komen met originele ideeën, omdat de les dicht bij hun creativiteit zit en bij hun natuurlijke drang om iets te maken.

Ik vind het mooi om te zien dat Pelle veel kinderen aandacht geeft en vragen stelt. Hij neemt het niet over van de kinderen, maar laat ze nadenken waarom ze iets gedaan hebben. Hij stelt vragen om ze verder te helpen. Je merkt goed dat hij daarbij zijn kennis en ervaring gebruikt. Na een uurtje sluiten we de les af. Een aantal kinderen presenteren hun oplossing en Pelle sluit af door te vertellen wat voor bijzondere ideeën hij gezien heeft. Wie weet helpen onze oplossingen het plastic probleem oplossen! Ik merk dat kinderen bij deze lessen vaak verder willen ontwerpen. Ik geef daar deze keer ruimte voor door een ontwerphoek in te richten.

Jarah de Weerdt, Montessori-leerkracht groep 1/2

‘Samen in de klas’ stimuleert leerkrachten en ouders om samen les te geven vanuit hun eigen expertise. De lessen zijn eenvoudig online te vinden op www.samenindeklas.nl, zeer waardevol voor de leerlingen en vooral heel erg leuk om te doen.

Tingue Klapwijk is leerkracht op OBS Valkenbos in Den Haag, de school waar het project officieel is gestart. Ze vertelt graag over haar ervaringen met ‘Samen in de klas’. Tingue Klapwijk: “Ik ben leerkracht in de bovenbouw van OBS Valkenbos. Ik heb al meerdere lessen samen met ouders mogen verzorgen.”

Samen uitdiepen

“Zo heb ik bijvoorbeeld samen met een vader (historicus) een les gegeven over de Romeinen. Nu weet ik daar zelf best veel van, maar je merkt dat je elkaar heel goed kunt aanvullen. Je staat samen sterker en je kunt het onderwerp steviger neerzetten. Het is mooi dat je samen zo’n onderwerp kunt uitdiepen. Dat is niet alleen voor mij heel erg leuk, je ziet met name het enthousiasme van de leerlingen. Daarbij vinden ze het ook gewoon heel erg interessant als er eens iemand anders voor de klas staat. Zeker als het ook nog jouw eigen vader of moeder is.”

Duidelijk en makkelijk

“De lessen zijn goed voorbereid en staan al helemaal uitgewerkt op papier. Dat is prettig, want het kost me niet veel extra tijd. Ieders rol is duidelijk, waarbij je natuurlijk altijd de vrijheid hebt om dit aan te passen.

Het vinden van enthousiaste ouders is niet heel lastig. Wij vragen bij de intake al naar de expertise van de ouders en leggen het concept uit. Veel ouders geven aan het leuk te vinden om op deze wijze betrokken te worden bij de school van hun kinderen.”

Wil je als school het contact met ouders intensiveren en creativiteit blijven stimuleren? Dan is  ‘Samen in de klas’ een goede optie om te bekijken. De lessen kunnen gemakkelijk worden uitgerold op een andere school.

Eén van de kinderen heeft met haar vader op het strand gekeken wat daar allemaal voor plastic afval ligt en heeft dit meegenomen naar de klas. Tjonge wat veel zeg!

Als dit allemaal de zee in drijft, hoe krijg je dat er dan weer uit? Tijdens het schoolthema duurzaamheid hebben we de les Schoon water bij de Madelieven (1/2) uitgevoerd. De vader vertelt enthousiast over de foto’s op het smartboard. Als jongen op het strand en nu met zijn eigen dochter van vijf.

Interesse voor plastic soep

In de kring praten we uitgebreid over de plastic soep in de oceaan. Hoe komt dat daar? Waarom is dat zo gevaarlijk? Gaan de vissen en dieren in de zee daar écht van dood? De kleuters snappen heel goed dat daar een oplossing voor bedacht moet worden.

Hoe ruim je plastic op?

In twee groepen zijn we uiteen gegaan: iedere groep begint met brainstormen met behulp van de inspiratiekaarten. Wat zou een olifant voor oplossing bedenken? En een brandweerman? Of een toverfee? Als alle ideeën verzameld zijn, gaan we aan de slag: knutselen met kosteloos materiaal en dan in het teiltje met water proberen of het werkt. Oh, een eierdoos werkt niet zo goed als je die in het water stopt! Kijk met deze slang (rietje) zuig je het plastic zo naar boven.

Ontwerpen bij kleuters

De kinderen zijn heel enthousiast en werken hard. Tja en als het niet meteen werkt, dan heb je ook veel geleerd!  Dat hoort bij ontwerpen jongens; kijken of het werkt en als dat niet zo is, bedenk je weer een nieuwe oplossing. Wij kijken met plezier terug op deze les van Samen in de klas. Omdat je de les met een ouder geeft, heb je direct een hele andere betrokkenheid in je groep. Daarnaast natuurlijk ook een paar handen extra om iedereen goed te kunnen begeleiden. Een aanrader!

Malika Verbeek, leerkracht groep 1/2

Een jongen in mijn klas vraagt of hij zijn pasgeboren broertje mag laten zien. Natuurlijk mag dat en wat komt het mooi samen.

We werken aan het thema ‘menselijk lichaam’ en gaan de les Fijn voor baby’s doen.

Indrukwekkend: een echte baby in bad

Ik vraag de jongen om ook wat kleertjes, een flesje en een knuffeltje mee te nemen. Voorafgaand aan de ontwerples komt het pasgeboren broertje in de klas. Zijn vader doet hem middenin de klas in bad. Indrukwekkend voor ze. Samen kijken we wat het kindje fijn vindt en wat niet. Hoe het in de buik is en hoe erbuiten.

Ouders helpen met plezier inzamelen

Om het kosteloos materiaal aan te vullen, zet ik twee bakken bij de ingang van de school. Erboven hang ik een vel papier. Ik teken er een grote pijl op en vraag om lege verpakkingen en stukjes stof. Zo leuk om te merken hoe de ouders mee willen helpen met inzamelen. Dit werkt altijd heel effectief.

Uitlegkaart helpt idee duidelijk maken

De kinderen bedenken heel verschillende ideeën. Van een zak in het bedje net zoals in de buik tot een ligbedje voor in de auto. Van een koker die het bedje donker maakt en toch voor voldoende zuurstof zorgt tot automatisch drinken als de baby in bed ligt. Mooi om hulp oma te zien. Ze laat rustig en vanaf de zijlijn veel uit de kinderen komen. Samen met de ouders die helpen schrijf ik uitlegkaarten bij de ideeën van de kinderen. Super om te doen. Dan hoor je pas écht wat het idee is.

Alternatief: foto-tentoonstelling

Ik maak een foto-tentoonstelling. Dat neemt niet veel ruimte in 😉 én de kinderen kunnen hun ontwerp direct mee naar huis nemen en laten zien aan hun ouders.

Jarah de Weerdt, Montessori-leerkracht groep 1/2

“Leuk! Omdat je je fantasie kunt gebruiken. Omdat het over geschiedenis gaat. Omdat het je nieuwsgierig maakt.”

De kinderen van mijn plusklassen zijn enthousiast over de les Doos van Pandora. Het zijn voor mijn leerlingen de eerste ervaringen met het maken van een strip. Ze tekenen de nieuwe afloop van de mythe. Het is een succes.

Alternatieve energizer: ervaren hoe mythe verandert

Mijn kinderen kennen de Gordiaanse knoop al, daarom heb ik ervoor gekozen om een andere energizer te doen. Ik laat de kinderen een kort verhaaltje bedenken. Daarna laat ik dit verhaal doorfluisteren. Zo ervaren ze hoe een verhaal kan veranderen wanneer je het doorgeeft.

Veel, verschillende en originele ideeën

De kinderen denken goed alle kanten op. Ik ben blij met de veelheid van en variatie in hun ideeën. Het gaat van een specht een gat in de doos laten maken tot een speciale bril dragen waarmee je in de doos kan kijken. Van een mier door het sleutelgat laten lopen tot het aan Zeus vragen. Van een tovenaar de doos doorzichtig laten maken tot op het etiket kijken. Van een echo maken tot jezelf klein stralen met een krimpstraal.

Tips van mijn kinderen voor meer lessen!

Na de les heb ik samen met de kinderen een evaluatie gedaan. Ze hebben goede ideeën voor meer lessen. Dus heb je ruimte voor meer lessen…lees het hele verhaal van de Doos van Pandora. Maak van de strip tijdens drama een toneelstukje. Of bedenk een escape room! 

Ingeborg de Wolff, leerkracht plusklassen 4/5, 6/7 en 8

Ik vond het een interessante les. Ik heb er heel veel van geleerd. Ik kende het verhaal van Pandora niet. Ik was best wel nieuwsgierig.

Anna (groep 6) heeft de les Doos van Pandora gedaan.

Onze oplossing

Hoe kun je erachter komen wat in de doos zit zonder deze open te maken? Onze oplossing was dat Pandora aan een popster vraagt wil je keihard gillen. Dan deed ze de doos open en dan bleven de beestjes en ziektes gewoon zitten, want ze waren allemaal bang voor het gillen.

We kregen ook vragenkaartjes erbij. Daar stond bijvoorbeeld op: Wat zou je doen als je een miljoen had? Nou, Zeus omkopen. Ideeën bedenken was soms even lastig, soms komt er opeens eentje in je op en soms ook niet. De kaartjes helpen dan om weer nieuwe ideeën te verzinnen.

Heel lang ervaring

Ik vind het gewoon grappig dat een moeder les geeft. De meeste ouders kunnen er meer over vertellen. Zij hebben er al heel lang ervaring mee en dat vind ik leuk. De moeder werkt met schilderijen en daarop staan veel Griekse mythen. Daarom kan ze er goed over vertellen.

Anna, 9 jaar